ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΑ

Για τον καθηγητή Αδελαΐδας Κυριάκο Δεληγιάννη

Φεβρουάριος 2011

Για κάτσετε, σιγήσετε, να ιδούμε ποιος μας λείπει.

Μας λείπει ο κάλλιος του σπιτιού κι ο πρωτονοικοκύρης,

που ήταν στο σπίτι Φλάμπουρο, στην εκκλησιά Φανάρι.

(Δημοτικό)

Άντλησα από την ανεξάντλητη πηγή των δημοτικών τραγουδιών μας το τρίστιχο αυτό ως motto για το αποχαιρετιστήριο κείμενό μου για έναν άνθρωπο με τον οποίο συνδέομαι πνευματικά και ψυχικά από τα χρόνια της συμφοίτησής μας στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τον Κυριάκο Π. Δεληγιάννη.

Ο βιολογικός κύκλος του έκλεισε πρόσφατα – 22 του Δεκέμβρη 2010, αλλ’  η πνευματική εμβέλειά του θα διαιωνίζεται, όπως του αξίζει, τουλάχιστον όσο θα ζουν οι άνθρωποι που γνώρισαν την πνευματική προσφορά του στην Ελλάδα, στην Αυστραλία και όπου αλλού άφησε ίχνη της διαδρομής του.

Η διαδρομή του ήταν μεγάλη και ξεχώρισε στον κύκλο των συνομηλίκων μας, μιας γενιάς που ξεκίνησε τη ζωή και τη δραστηριότητά της μετά το πρώτο τέταρτο του εικοστού αιώνα.

Γεννημένος το 1927 στον Τροπαιούχο της Φλώρινας έκανε τις εγκύκλιες σπουδές του στην ακριτική αυτή περιοχή και στα χρόνια της εφηβείας του πήρε μέρος στην Εθνική αντίσταση κατά της Γερμανικής κατοχής. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. και δίδαξε σε διάφορα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης ως τη μετανάστευσή του το 1955 στην Αυστραλία. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, απ’ όπου πήρε το πτυχίο Bachelor of Arts. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1962 και μετά τον επαναδιορισμό του από το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας, δίδαξε σε διάφορα σχολεία (ανάμεσα σ’ αυτά και στο Κολλέγιο «ΑΝΑΤΟΛΙΑ» της Θεσσαλονίκης) και γύρισε οριστικά το 1974 στην Αδελαΐδα της Νότιας Αυστραλίας με απόσπαση για τη διδασκαλία των Ελληνικών σε σχολεία της Αυστραλίας. Κατά την περίοδο 1976 – 1992 δίδαξε στο Κολλέγιο Προχωρημένης Εκπαίδευσης της Αδελαΐδας, στο τμήμα Ελληνικών σπουδών. Το 2001 του απονεμήθηκε Διδακτορικό πτυχίο από το Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων για τη διατριβή του «Κουβουκλιώτικα, το Γλωσσικό ιδίωμα των Κουβουκλίων της Προύσας».

Παντρεύτηκε την Ελευθερία Γεωργιάδου από την περιοχή της Αριδαίας και απέκτησαν τρία παιδιά, που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους στην Αυστραλία.

Πέρα από τις εκπαιδευτικές υποχρεώσεις του ανέπτυξε πλούσια συγγραφική δραστηριότητα. Από κοινού με τον αδελφό του Πλούταρχο Π. Δεληγιάννη  και άλλους, συνεργάστηκαν για την έκδοση δίγλωσσου τριμηνιαίου ενημερωτικού και μορφωτικού περιοδικού (1992-1998) με τίτλους Η Ελληνική γλώσσα διεθνής και Μικρασιατικές μνήμες και (1998 ως σήμερα με τίτλο Ελληνικά θέματα. Τα τεύχη του περιοδικού αυτού, που συγκέντρωσε ένα πλούσιο σε γνώσεις και ιδέες επιτελείο συνεργατών, είναι  γεμάτο από μελετήματά του, γλωσσικά, ιστορικά κ.ά. με υλικό επιμορφωτικό ιδιαίτερης αξίας.

Το 2009, με πρωτοβουλία της γυναίκας του, μεγάλο μέρος αυτού του υλικού, συγκεντρώθηκε και εκδόθηκε σε τέσσερις μεγάλους τόμους και είναι διαθέσιμο, σε όποιους επιθυμούν να το γνωρίσουν, από την επιμελήτρια των τόμων αυτών, Ελευθερία Δεληγιάννη, στη διεύθυνση: 19 Dorene St., St. Mary’s, S.A. 5042. Australia.

Αξιοσημείωτο είναι και το μεταφραστικό έργο του Κυριάκου Π. Δεληγιάννη. Ανάμεσα σε άλλα μνημονεύω μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη του άγγλου φιλέλληνα George Thomson, για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.

Συνοπτικά αυτή υπήρξε η πνευματική διαδρομή του αγαπημένου φίλου μου. Χάρηκε την αναγνώριση που έγινε της πνευματικής εργασίας του. Έχει αφήσει αρκετό υλικό εργασίας αδημοσίευτο ή δημοσιευμένο σε εφημερίδες και περιοδικά.

Ελπίζω να συγκεντρωθεί και να καταταγεί ειδολογικά το υλικό αυτό και να μας δώσει και άλλους τόμους.

Αυτό είναι ένα ισχνό πορτρέτο του περάσματός του από τη ζωή. Σπουδαία είναι όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, Αλλ’ ίσως είναι σπουδαιότερα όσα δεν έχουν αναφερθεί. Αυτά σε αδρές γραμμές είναι τα ακόλουθα:

Δεν έχω γνωρίσει πιο σεμνό, πιο αυτοκυριαρχημένο, πιο μετριοπαθή, πιο αθόρυβο άνθρωπο στη ζωή μου. Ήταν ένα μεγάλο ποτάμι, που κατά τον λαϊκό λόγο δε βουίζει

Είχε ενστερνισθεί τη γνωστή φιλοσοφική αρχή  «λάθε βιώσας», δηλ. πέρασε τη ζωή σου χωρίς φανταχτερές δημόσιες εκδηλώσεις.

Ο Κυριάκος Π. Δεληγιάννης ζει μέσα στις ψυχές μας. Έχει πετύχει αυτό που θεωρήθηκε στην Ελληνική αρχαιότητα το πιο σημαντικό για έναν άνθρωπο: «μέγιστον εν τω βίω ανδρός αγαθού μνήμη». Αυτής της μνήμης φορείς θα είμαστε, όσο ζούμε, όσοι και όσες εκτιμήσαμε τα πνευματικά και τα ηθικά προσόντα του, ιδίως η αξιαγάπητη οικογένειά του.

Κλείνω το αναγκαστικά σύντομο αυτό σκίτσο του με την ένταξη σ’ αυτό αποσπάσματος από το ποιητικό έργο του Γιάννη Ρίτσου, που ήταν προσφιλές εντρύφημα  των αδελφών Δεληγιάννη:

«Προχθές κηδέψαμε το πρώτο χελιδόνι,

με τα θλιμμένα φλάουτα των λουλουδιών.

Ύστερα τα παιδιά κάθισαν μόνα

μπροστά στο βραδινό παράθυρο

να βλέπουν τον ήλιο που πεθαίνει.

Πίσω απ’ τον άσπρο τοίχο της αυλής

ξυπνούσε ο δρόμος

και καθώς έλιανε χρυσό το φως απόμακρα,

ανέβαινε ο μεγάλος ίσκιος των βουνών

με το αμίλητο βήμα του θανάτου

ως τα’ άστερα χέρια μας,

ως την καρδιά μας,

ως το σκυμμένο μέτωπό μας».

Θόδωρος  Μαυρόπουλος

Φιλόλογος,

Θεσσαλονίκη.